Jak mogę pomóc bliskiej osobie w kryzysie?

Midsection of therapist holding patient hands
Ty też możesz pomóc bliskiej osobie w kryzysie

Temat zmian życiowych w przełomie połowy życia dotyczy znakomitej większości z nas – to naturalny etap życia ludzkiego, który szczegółowo opisuje psychologia rozwojowa i stadia rozwoju psychospołecznego człowieka wg. Ericsona.
Być może wiesz, że nie każdy będzie potrzebował wsparcia, aby poradzić sobie z jego objawami. Może jednak zdarzyć się tak, że komuś nam bliskiemu taka pomocy będzie potrzebna. Dzięki temu artykułowi dowiesz się, co możesz zrobić, aby pomóc i nie zaszkodzić. Poznasz 7 kroków wsparcia bliskiej osoby w kryzysie przełomu połowy życia. Możesz je zastosować także w przypadku każdego innego kryzysu psychologicznego.  

Jeśli ktoś znajomy, bliska ci osoba, która jest w tzw. wieku średnim (czyli około 40+), zaczyna zachowywać się inaczej, może to być dla ciebie szokiem. Zmiany mogą dotyczyć charakteru, nastroju, decyzji, poglądów, itp. Czasem mogą być tak nagłe, że może być ci trudno zrozumieć, co się dzieje. Chociaż możesz martwić się – w końcu chodzi o kogoś, kogo znasz, kochasz – to wiedz, że zmiany, które obserwujesz mogą oznaczać, że dana osoba powraca do zapomnianych części swojej osobowości, odrzuconych marzeń, rozważa sens dotychczasowego życia.

Różnie przechodzimy przez ten czas przełomu połowy życia. Różne też możemy mieć objawy tzw. kryzysu wieku średniego – więcej znajdziesz na ten temat w artykułach:

Dlaczego kryzys wieku średniego jest dokładnie tym, czego potrzebujesz?

Jakie rodzaje kryzysów psychologicznych przechodzimy w życiu? Czym jest przełom połowy życia, czyli tzw. kryzys wieku średniego?

Jak współczesne kobiety przechodzą przez okres przełomu połowy życia?

Jak tłumaczy Jeff Richardson, założyciel i dyrektor The Center for Midlife Renewal w Toronto: 

„W wieku średnim często zdarza się, że te części nas, które zostały „odłożone na bok” lub zignorowane, kiedy mieliśmy 20 – 30 lat, zaczynają domagać się większej uwagi. Odkrycie ich na nowo i znalezienie sposobów na ich wprowadzenie w życie, może wymagać czasu, cierpliwości i pewności siebie.” 

7 kroków wsparcia bliskiej osoby w kryzysie przełomu połowy życia

Osobom, które przez czas przełomu połowy życia przechodzą w sposób bardziej kryzysowy, może przydać się wsparcie.
Twoje wsparcie może pomóc w budowaniu większej pewność siebie i cierpliwości do objawów kryzysu i zmian, przez który przechodzi bliska ci osoba. Możesz pomóc uświadomić sobie i zrozumieć co się dzieje, ogarnąć emocje, które być może właśnie odczuwa. Aby naprawdę pomóc, ważne jest, aby wiedzieć, co robić. 

1. Zauważaj oznaki zmiany i nie ignoruj ich

Jedną z cech wspólnych dla kobiet i dla mężczyzn kryzysowego przechodzenia przez przełom połowy życia są bardzo zauważalne zmiany zachowań i działań. Ta różnica bywa często drastyczna i trudno jej nie zauważyć. W jednej chwili osoba może wydawać się pełna zapału, by za chwilę być przygnębioną, odczuwać brak energii, brak zainteresowania rzeczami, które do tej pory sprawiały jej przyjemność. Motywacja do codziennych działaj mocno może spadać i może nie mieć zupełnie chęci do tego, aby coś z tym zrobić. Dotychczasowe działania, tematy zupełnie mogą stracić dla niej sens.
W zamian natomiast może poświęcać dużo czasu, sił, pieniędzy na tematy nowe lub dotychczas nieistotne dla niej. Nie ignoruj takich objawów. Te opisane tutaj to tylko przykłady. Inne możesz znaleźć w artykule 10 oznak, że weszłaś w okres przełomu połowy życia.

Mogą pojawiać się wszystkie razem, przeplatane okresami „powrotu do normy” lub tylko jeden z nich, ale za to bardzo często i z dużą siłą. Mogą też pojawić się inne objawy – trudno wypisać je tutaj wszystkie.

2. Rozmawiaj. Nie oceniaj

Jeśli nowe podejście bliskiej ci osoby wydaje się szkodliwe lub ryzykowne dla niej, powiedz jej o tym. Znajdź na to odpowiedni moment i czas, najszybciej jak to możliwe po zaobserwowaniu zachowania. Opisz zachowania, które zauważasz i unikaj oceny – mów raczej, co zrobiła bliska osoba, a nie jaka ona jest w tych momentach lub jakie twoim zdaniem było to zachowanie. Możesz powiedzieć o konsekwencjach zachowania (faktycznych lub potencjalnych, jakich się obawiasz dla osoby ci bliskiej). I daj jej znać, że jesteś obok i pomożesz, jeśli zajdzie taka potrzeba.

„Jeśli naprawdę cię to obchodzi, zachowaj otwarte serce i otwarty umysł i bądź szczerze ciekawy”.
( J. Richardson)

3. Uznaj, że emocje (także te trudne) są naturalną częścią zmiany

Aby bliska ci osoba czuła się swobodnie rozmawiając z tobą o swoich uczuciach, musi czuć się bezpiecznie. 

Dobrze jest nie zakładać, że wiesz czego doświadcza bliska ci osoba przechodząc przez kryzys. Nawet jeśli czyjaś sytuacja przypomina ci twoją własną, to nasz sposób doświadczenia kryzysów bywa różny. Nie oznacza to jednak, że nie możesz podzielić się swoim doświadczeniem. To też bywa ważne, kiedy pomagamy komuś zdać sobie sprawę, że inne osoby także doświadczają podobnych kryzysów.  Pamietaj tylko, że każdy z nas jest inny i w inny sposób kryzysy, w tym te związane z przechodzeniem przez przełom połowy życia, mogą na nas wpływać. Inaczej możemy je odczuwać i reagować. Warto więc założyć, że jednak nie wiesz, co i jak czuje bliska ci osoba, ale możesz się dowiedzieć 🙂 Jak to zrobić?

  • Przede wszystkim PYTAJ: „Czego doświadczasz?”, „Co czujesz?”, „Jak się z tym masz?”, „Jak się z tym czujesz?”
  • UPEWNIAJ SIĘ, CZY DOBRZE ROZUMIESZ – powtórz, to co usłyszałeś wykorzystując słowa, które usłyszałeś lub użyj własnych, aby sparafrazować wypowiedź drugiej osoby. Zapytaj czy dobrze zrozumiałeś i poczekaj na reakcję rozmówcy – potwierdzenie lub zaprzeczenie. Jeśli to drugie to poproś o wyjaśnienie, o więcej wskazówek: „Co masz na myśl?”, „Powiedz coś więcej” „Jak powinnam to rozumieć”, „Co to znaczy?”
  • DOWIEDZ SIĘ, CO DLA OSOBY W KRYZYSIE OZNACZA TO, ŻE PRZEŻYWA TAKIE A NIE INNE EMOCJE „Jak ci jest z tym, że jest ci smutno / że się boisz / że czujesz się bezsilny?”
  • Ponownie sprawdź, czy dobrze usłyszałeś to, co druga osoba próbowała wyrazić.
  • Na koniec możesz zebrać wszystko, co usłyszałeś (np. „Czyli jest ci smutno i jednocześnie złościsz się. I martwisz się tym, bo nie rozumiesz, dlaczego się złościsz.”)

Dzięki temu bliska osoba może poczuć się wysłuchana i zrozumiana. Samo to może wpływać na to, że emocje i uczucia, które opisuje mogą się zmienić.  Rozmowa z kimś, kto nie ocenia, wysłucha i zrozumie, działa często jak lekarstwo. Pomaga też uporządkować myśli, kiedy coś się nazwie i powie to na głos. I pomaga zrozumieć, co się czuje.

3. Nie zakładaj, że zmiana wymaga interwencji

Chociaż nowe zachowania bliskiej ci osoby mogą być dla ciebie dziwne, ważne jest, aby wiedzieć, że to nowe zachowanie niekoniecznie musi być szkodliwe lub „od czapy”… Zmiany lub pragnienia, które przejawiają się w wieku średnim, mogą być tak naturalne, jak zmiany, które dokonują się w nastolatku lub w okresie wczesnej dorosłości (czyli około dwudziestu kilku lat). Na przykład to, że kobieta, która do tej pory skupiała się przede wszystkim na domu, dzieciach, rodzinie, nagle postanawia siebie postawić na pierwszym miejscu i od teraz zająć się sobą, lub do tej pory była skupiona na karierze, a teraz mówi, że to bez sensu, że chce zwolnić, „wyjechać w Bieszczady” i w ciszy i spokoju zająć się jakimiś prostymi rzeczami, może być właśnie związane z przechodzeniem przez przełom połowy życia i wynikać z potrzeby zmian. To naturalne na tym etapie naszego życia. 

4. Zamiast dawać rady, raczej pytaj, czego bliska Ci osoba potrzebuje

Częstą reakcją na problemy drugiej osoby jest podpowiadanie rozwiązań. Jeśli widzisz u siebie taką chęć, zatrzymaj się i zapytaj siebie, co tobą kieruje, że chcesz dawać rady. Co chcesz tym uzyskać dla siebie? Jak jest twoja intencja? Dawanie rad może przynieść odwrotny skutek – zamiast wesprzeć może wzbudzić poczucie, że osoba, której chcesz pomóc, nie radzi sobie zbyt dobrze. A to może wpłynąć na jej samoocenę i wzmagać poczucie braku kontroli nad sytuacją. Jeśli chcesz pomóc, to raczej pytaj o potrzeby: „Czego w tej sytuacji potrzebujesz?” „Czemu to jest dla Ciebie ważne?” 

5. Pomóż bliskiej osobie pracować nad jej celami

Zmiany, do których dąży osoba w okresie kryzysu wieku średniego, czasem mogą wydawać się powierzchowne. Dobrze jest jednak zdawać sobie sprawę, że ich źródłem są głębsze potrzeby, jak pragnienie poczucia spełnienia i satysfakcji z życia.

Przełom połowy życia i kryzysy z nim związane – niezależnie od tego, czy jesteśmy tego całkowicie świadomi, czy nie – skłaniają nas do zadawania sobie pytań o sens naszego życia: Kim jestem? Jak oceniam swoje dotychczasowe życie? Jakie jest moje miejsce na świecie? Co naprawdę ma dla mnie znaczenie? Jak chcę przeżyć czas, który mi pozostał?

Zamiast dawania rad, dopytaj na przykład: „Jak mogę Ci pomóc?”, „Co ja mogę dla ciebie zrobić?”. Być może padnie prośba o zaproponowanie jakiegoś rozwiązania – wtedy podziel się swoimi pomysłami i koniecznie pytaj o zdanie na ich temat: „Co o tym sądzisz?” „Jak się czujesz z takim pomysłem?”, „Jak to widzisz?”, itp.

Nie chodzi o to, aby mieć gotowe rozwiązania na wszystko. Czasem wystarczą właśnie rozmowy i wysłuchanie. Pomaga wspólne wyjście, zachęcanie do wypróbowania nowych rzeczy, podsunięcie książki o rozwoju lub folderu z propozycją dodatkowych zajęć, jak joga, medytacja, fitness. Zachęć też do dokonania analizy i oceny tego, co jest w życiu ważne, a co bliska osoba chce już zostawić za sobą. Odczywanie potrzeby zmian w okresie wieku średniego może być szokiem, ale z uczciwością i otwartym umysłem możesz pomóc drugiej osobie odkryć osobę, którą chce być.

„W pewnym sensie kryzys wieku średniego to świetna wiadomość. Zmusza nas do zmagania się z naprawdę ważnymi problemami w naszym życiu. Bez tego moglibyśmy przechodzić od młodości aż do starości na automatycznym pilocie” – wyjaśnia Richardson. 

Czasami wystarczy wsparcie, aby móc zmierzyć się z potrzebą wprowadzenia zmian i realizacją ważnych celów. Już samo to może wystarczyć, aby pomóc bliskiej osobie spojrzeć na druga połowę swojego życia z pozytywnym nastawieniem i poczuciem, że to życie po 40-tce to będzie ta dobra strona życia. 

Kobieta w kryzysie emocjonalnym
Zwróć uwagę na objawy emocjonalne

6. Reaguj adekwatnie i bądź czujny

Jeśli widzisz, że stan psychiczny, emocjonalny bliskiej ci osoby jest kiepski lub znacząco się pogarsza, zachęcaj ją do rozmowy ze specjalistą.  Są różne opcje do wyboru, w zależności od nasilenia objawów kryzysu prełomu połowy życia. Można skorzystać z pomocy psychologa czy psychoterapeuty, rozmowy z interwentem kryzysowym lub coachem, który ma przygotowanie do pracy z kryzysami. W każdej z tych opcji specjalista pomoże ocenić jaka pomoc jest potrzebna. Profesjonalne wsparcie pomoże też wrócić do równowagi i wejść na ścieżkę, która umożliwi zrealizowanie tych zmian, których bliska ci osoba potrzebuje.

Tutaj znajdziesz więcej na temat wspomnianych metod – czym się różnią i kiedy są wskazane:

Jak znaleźć pomoc w sytuacji kryzysu? Sprawdź, jakie są możliwości.

7. I nie zapomnij o sobie!

Ten punkt celowo zostawiam na koniec, choć powinien być pierwszym. Aby twoja pomoc coś dała to uważam, że ocena własnych możliwości – na ile jesteś w stanie pomóc, jest równie ważna, jak wszystkie punkty powyżej… Jeśli nie najważniejsza! Jeśli czujesz, że możesz nie podołać w udzieleniu pomocy lub też pomagasz, ale kosztuje Cię to zbyt wiele energii, stresu, emocji – to koniecznie zadbaj o siebie. Tutaj warto kierować się zasadą, jaka jest stosowana w samolotach, kiedy pojawia się jakieś zagrożenie: w pierwszej kolejności zakładasz maskę tlenową sobie, dopiero potem osobie, która jest obok ciebie. Niewiele dobrego da twoja pomoc, jeśli przyniesie szkody tobie. 

Nie oznacza to jednak, że musisz temat odpuścić. W końcu chodzi o kogoś tobie bliskiego. To, co możesz zrobić, to znaleźć osobę w otoczeniu twoim i bliskiej ci osoby, która będzie w stanie udzielić wsparcia i chociażby zastosować powyższe kroki (lub od razu patrz punkt 6 🙂 ).

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.